Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, ÇED Yönetmeliği’nde kapsamlı bir revizyona gitti. Yeni düzenleme ile bürokrasi azaltılırken, denetimler ve süre sınırları çok daha sıkı hale getirildi. İşte yatırımcıları ve çevrecileri ilgilendiren o temel farklar:
1. Terminoloji Değişti: “ÇED Gerekli Değildir” Kararı Kalktı
- Eskiden: Bazı projeler için “ÇED Gerekli Değildir” kararı veriliyordu.
- Şimdi: Bu ibare tamamen yürürlükten kaldırıldı. Artık projeler için ya “ÇED Olumlu” ya da “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” kararı verilecek. Bu, tüm projelerin artık daha net bir raporlama ve denetim sürecine girmesi anlamına geliyor.
2. Süreler “Takvim Günü” Olarak Netleşti
- Eskiden: Süreler genellikle “ay” üzerinden hesaplanıyordu (Örn: 1 ay).
- Şimdi: Belirsizliği gidermek için “30 takvim günü” gibi net ifadeler getirildi. Ayrıca, eksikliklerin tamamlanması için verilen sürelerin (Örn: 30 gün), müşavir firmaların kullanacağı toplam süreyi ifade ettiği vurgulandı.
3. Halkın Katılımı ve Toplantı Şartları Sıkılaştı
- Yeni Düzenleme: Halkın katılımı toplantısına proje sahibinin veya yetkili firmanın katılması zorunlu kılındı. Eğer ilk toplantıya katılım olmazsa toplantı bir kez ertelenecek; ikinci kez gelinmezse ÇED süreci doğrudan sonlandırılacak.
- Dijitalleşme: Komisyon toplantılarının artık video konferans yoluyla yapılabileceği resmileşti.
4. Tarım ve Hayvancılıkta Yeni Eşik Değerler
- Büyükbaş/Küçükbaş: Hayvan sayılarında “eş değerlik” tablosu genişletildi. Örneğin, 1 baş sığır artık 1 baş deveye eşit sayılacak. Tavuk ve bıldırcın oranları yeniden düzenlendi.
- Tesis Kapasiteleri: Maya fabrikalarından peynir altı suyu işleme tesislerine kadar birçok alanda “kapasite sınırları” güncellenerek kapsam genişletildi.
5. Güneş Enerjisi Santralleri (GES) İçin Yeni Sınırlar
- Arazi GES: Proje alanı 25 hektar ve üzeri olan arazi GES’ler artık EK-1 listesine (en kapsamlı ÇED süreci) dahil edildi.
- Yüzer GES: Göller veya denizler üzerine kurulan yüzer GES’ler için de 2 hektar sınırı getirilerek bu alan ilk kez bu kadar detaylı tanımlandı.
6. Madencilikte Kontrol Artıyor
- Açık İşletmeler: 25 hektar ve üzeri tüm açık maden işletmeleri artık en üst düzey ÇED incelemesine tabi.
- Kırma-Eleme: Yıllık 400.000 ton ve üzeri kapasiteye sahip tesisler de kapsama alındı.
7. “Mücbir Sebep” ve İptal Şartları
- Yatırıma Başlama: “ÇED Olumlu” kararı alan bir proje, 5 yıl içinde mücbir sebep olmaksızın başlamazsa kararı geçersiz sayılacak.
- Muafiyet: “Doğal afet” yanına “kuraklık” ibaresi de eklenerek, iklim krizine bağlı durumlarda projelerin durumu yasal güvenceye alındı.
Özet Tablo: Temel Farklar
| Konu | Eski Uygulama | Yeni Uygulama (2026) |
| Karar Türü | ÇED Gerekli Değildir | ÇED Olumlu / ÇED Raporu Hazırlanmalıdır |
| Süre Birimi | Ay (Örn: 1-3 Ay) | Takvim Günü (Örn: 30-90-180 Gün) |
| Toplantı İptali | Daha esnek süreçler | 2. kez katılım olmazsa süreç iptal edilir |
| GES Sınırı | Daha belirsiz alanlar | Arazi için 25 ha, Yüzer için 2 ha sınırı |
| Özel Atıklar | Dar kapsamlı | Pil, lastik, e-atık gibi kalemler detaylandırıldı |
Editörün Notu: Bu değişiklikler, sanayi ve enerji projelerinde çevresel denetimin artık daha “karar odaklı” ve “teknolojik izlemeye dayalı” yürütüleceğini gösteriyor. Özellikle “ÇED Gerekli Değildir” ibaresinin kalkması, projelerin çevresel etkilerinin daha şeffaf tartışılmasına kapı açabilir.
About the Author
