İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Meclisi, Beşiktaş İlçesi Akat Mahallesi’ndeki Karanfilköy Mevkii Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanına İlişkin yeni 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı teklifini onayladı. Yargı kararıyla iptal edilen önceki planın yerine hazırlanan yeni teklif, 16 Ekim 2025 tarihli Meclis toplantısında oybirliğiyle kabul edildi.
Beşiktaş Akat Mahallesi’nde bulunan ve deprem riski taşıyan yapılaşma nedeniyle “Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı” ilan edilen yaklaşık 20.1 hektarlık bölge için yeni imar planları kesinleşti. İstanbul 2. İdare Mahkemesi’nin 30.11.2022 onay tarihli önceki planları iptal etmesi üzerine, bölgenin plansız kalmaması ve devam eden inşaat sürecinin hukuki zemine oturtulması amacıyla yeni bir planlama çalışması yapıldı.
⚖️ Yargı İptal Gerekçeleri Dikkate Alındı
Kentsel Dönüşüm Planlama Şube Müdürlüğü tarafından hazırlanan yeni teklif, mahkemenin özellikle sosyal donatı standartları ve Boğaziçi Sit Alanı sürdürülebilirliğine ilişkin itirazları ile plan yapma yetkisi konusundaki tartışmaları dikkate alarak hazırlandı.
- Donatı Standartları: Yeni planda, donatı alanlarının Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’ne tabi olmadığı, ancak koruma amaçlı imar planları yönetmeliği doğrultusunda hazırlandığı belirtilerek, planlanan 3035 kişilik nüfusun teknik ve sosyal donatı ihtiyaçlarının karşılanması hedeflendi.
- Planlama Yetkisi: İptal kararındaki “1/1000 ölçekli plan yapma yetkisinin Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü’nde olduğu” yönündeki itiraza karşın, Danıştay 6. Dairesi’nin önceki kararları ve Hukuk Müşavirliği mütalaaları doğrultusunda, Boğaziçi Geri Görünüm ve Etkilenme Bölgesi’nde plan yapma ve onaylama yetkisinin İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde olduğu yeniden teyit edildi.
🏗️ İnşaatlar Devam Ediyor
Meclis Kararı Metni’nde yer alan bilgiye göre; 2018 yılında Kentsel Dönüşüm Alanı ilan edilen ve 2021’de Cumhurbaşkanı Kararı ile Proje Alanı onayı alan bölgede, İBB iştirakleri KİPTAŞ ve İmar AŞ. öncülüğünde hak sahipleriyle sözleşmeler imzalandıktan sonra yapılar yıkılmış ve 15 Eylül 2023 tarihi itibarıyla ruhsat alınarak inşaatlar devam etmektedir.
🟢 Komisyon Onayı ve Oybirliği
Gelen teklif, İmar ve Bayındırlık – Kentsel Yenileme Komisyonları tarafından incelenerek, “Müdürlüğünden geldiği şekliyle kabulü Komisyonumuzca uygun görülmüştür” görüşüyle Meclis gündemine taşındı. İBB Meclisi’nin 16 Ekim 2025 tarihli birleşiminde okunan Komisyon raporu, üyelerin Oybirliği ile kabulüyle kararlaştırıldı.
Bu kararla birlikte, Beşiktaş Akat Mahallesi Karanfilköy Mevkii’ndeki kentsel dönüşüm projesinin hukuki planlama süreci tamamlanarak, inşaat çalışmalarının hız kesmeden devam etmesinin önü açıldı.
Meclis Kararı Tam Metin:
| 1079 KARAR NUMARALIMECLIS KARAR DETAYI | |
|---|---|
| Karar No : | 1079 |
| Dosya No : | 1079 |
| Karar Özeti : | Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi, Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanına İlişkin 1/5000 Ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 Ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı Teklifi |
Karar Metni :
Kentsel Dönüşüm Planlama Şube Müdürlüğü’nün 14/07/2025 gün ve 2025/ sayılı yazısında;
“İlgi: a) 10.09.2018 tarih ve 1317 sayılı Başkanlık Makamına yazımız.
b) Büyükşehir Belediye Meclisinin 13.09.2018 tarih, 1419 sayılı kararı.’
c) 12.05.2025 tarih ve 941784 sayılı Hukuk Müşavirliği yazısı ve eki.
ç) 30.06.2025 tarih ve 1286729 sayılı Başkanlık Oluru.
TALEP: Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi, Karanfılköy Mevkiinde bulunan bölgenin, başta deprem olmak üzere tabii afetlerin riski altında olması, yapıların mevzuatlara uygun yapılmaması, yapılarda kullanılan malzemenin kalitesinin yetersiz olması nedenleriyle, bölgenin mevcut konut dokusunun yenilenmesi ve bu bölgede yaşayan nüfusun ihtiyacına cevap verecek donatı alanlarının oluşturulması amacıyla, bölgenin “Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı” ilan edilmesi teklifi ilgi (a) yazımız ile Belediye Meclisine iletilmek üzere Başkanlık Makamına sunulmuş olup, Belediye Meclisinin ilgi (b) kararı ile alanın ‘Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı’ ilanı uygun bulunmuştur.
İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi Karanfilköy mevki 19,36 hektarlık kentsel dönüşüm ve gelişim alanına ilişkin hazırlanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı 30.11.2022 tarihinde onaylanmıştır.
İlgi (c) yazı ile İstanbul 2. İdare Mahkemesi’nin 2023/310 E. ve 2024/2247 K. Sayılı 31.12.2024 tarihli kararı ile planın iptal olduğu Müdürlüğümüze tebliğ edilmiştir. İstinaf mahkemesi süreci ise devam etmektedir.
Söz konusu alanda; 2023/310 E. ve 2024/2247 K. Sayılı iptal kararında uyuşmazlıkta; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile Bilirkişi Raporu’nda yer verilen tespitler kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde,
• Dava konusu imar planı değişiklikleri için plan yapım gerekçelerinin oluştuğu, planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olarak hazırlandığı,
• Planlama alanı içerisinde yer alan riskli alan ve tarihi sit alanları için ayrı uygulama hükümleri geliştirildiği,
• Plan notları ve plan kararları arasında kendi içinde çelişki bulunmadığı,
• Koruma Amaçlı İmar Planları ve Çevre Düzenleme Projelerinin Hazırlanması, Gösterimi, Uygulaması, Denetimi ve Müellifliklerine İlişkin Usul ve Esaslara Ait Yönetmelik hükümleri doğrultusunda bu standartların planlar ile belirlenebileceği belirtilmekle birlikte, raporda bahsi geçen donatı alanlarının Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ile belirlenen standartların altında kaldığı,
Buna karşın söz konusu imar planı, koruma amaçlı imar planları ve çevre düzenleme projelerinin hazırlanması, gösterimi, uygulaması, denetimi ve müellifliklerine ilişkin usul ve esaslara ait yönetmelik doğrultusunda hazırlandığından sosyal donatı standartlarının Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirlenen standartlara tabi olmadığı değerlendirilmiştir.
• Boğaziçi Sit Alanı Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgesi Doğal ve Tarihi Sit Alanında kalan planlama alanında sit alanının sürdürülebilirliğini sağlamak adına üretilmiş herhangi bir strateji geliştirilmediği,
Buna karşın söz konusu imar planı, 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununa tabi olarak hazırlandığı, sit alanlarının sürdürülebilirliğine ilişkin ilgili kanunlarda belirlenen ilke ve esaslara tabi olduğundan ilave bir plan hükmü üretilmemiştir.
• Yapılaşma koşullarının mevzuat, şehircilik ve planlama esasları gözetilerek belirlenmediği,
Buna karşın Boğaziçi Kanunu’nun İkinci bölümünün “Planlar ve İmar Uygulamaları İmar planlarının yapılması, onayı ve tadili” başlıklı 10. Maddesinde (Değişik: 3/5/1985 – 3194/48 md.) “Gerigörünüm” bölgesinde Taban Alan Kat Sayısı (T.A.K.S.) azami % 15 ve 4 katı (H = 12.50 m. irtifaı), “Etkilenme” bölgesinde ise gene Taban Alanı Kat Sayısı (T.A.K.S.) % 15 ve 5 katı (H = 15.50 m. irtifaı) geçmemek şartı ile konut yapılabilir. Daha önce belediyeye Bila bedel terk edilmiş veya edilecek olan alanlar bu hesaba dahil edilir. Hesabat brüt alan üzerinden yapılır 1/1/1982 den sonra alınmış “Yüksek Anıtlar Kurulunun” kararları ile 22/7/1983 onay tarihli planda kazanılmış haklar saklıdır.” düzenlemesi doğrultusunda plan değişikliği yapılmıştır.
• 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı açısından dava konusu nazım ve uygulama imar planlarına ait yapma, yaptırma ve onaylama yetkisinin Tabiat Yarlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü’nde olduğu halde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nca onaylandığından 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı bakımından ayrıca yetki unsuru yönünden de sakatlık bulunduğu,
Buna karşın alanın 5393 Sayılı Belediye Kanununun 73. Maddesi kapsamında İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisince 13.09.2018 tarih ve 1419 sayı ile uygun bulunan karar doğrultusunda 24.05.2021 tarih ve 4019 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı onaylanmıştır.
Bunun yanında Danıştay Altıncı Daire E.2014/1757 sayılı ve K.2014/8975 sayılı kararında özetle;
2960 sayılı Kanunda yer alan planlama yetkileri, 3194 sayılı Kanunda yer alan planların hazırlanması ve yürürlüğe konulmasına ilişkin hükümlerden kaynaklanmayıp, kendi özel kanununda yer alan hükümlerden kaynaklandığı, bu nedenle de özel kanunlarda yer alan plan yapılmasına ilişkin hükümler başka bir kanun hükmü ile ilga edilmediği sürece özel kanunlarla yetkili kılman kurum ve kuruluşların bu yetkilerinin devam edeceği,
2960 sayılı Kanun özel bir kanun olduğuna göre İstanbul Boğaziçi alanına ilişkin yapılaşma koşullarım dahi belirleyen düzenlemeler içerdiği ve 2960 sayılı Kanuna göre Öngörünüm Bölgesindeki planların İstanbul Büyükşehir Belediyesince hazırlanarak Belediye Meclisi’nin kararı ve Belediye Başkanının onayından sonra “Boğaziçi İmar Yüksek Koordinasyon Kurulu” onayı ile gerigörünüm ve etkilenme bölgesindeki planların ise Belediye Kanunu uyarınca yapılacağı hususu kanunda açık bir şekilde düzenlendiğine göre dava konusu taşınmazın da içerisinde yer aldığı söz konusu alanda plan yapma yetkisinin münhasıran yerel yönetime verildiğinin açık olduğu,
Öte yandan, barındırdığı kültürel, tarihi ve doğal güzelliklerine hasren özel bir kanuna konu olan, bünyesinde doğal sit alanlarını da içeren Boğaziçi alanında plan yapma yetkisinin tamamen davalı Bakanlığa ait olduğunun kabulü halinde, Boğaziçi alanının öngörünüm bölgesinde yine belediye tarafından yapılacak planı nihai onaylama yetkisi olan ve davalı idarenin de üyesi bulunduğu Boğaziçi İmar Yüksek Koordinasyon Kurulunun 2960 sayılı yasadan kaynaklı yetkisinin gaspı anlamına gelir ki, bu durum özel kanun niteliğinde bulunan 2960 sayılı Kanununun 10. Maddesine de açık aykırılık teşkil edeceği belirtilmiştir.
Buna istinaden, dava konusu Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi, Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanında plan yapma ve onaylama yetkisinin İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde olduğu anlaşılmaktadır.
Söz konusu alanda; kentsel dönüşüm amaçlı çalışmalara başlandığından 1/5000 ölçekli Nazım ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarında değişiklik yapılması gerektiğinden bu amaçla, ilgi (d) Başkanlık Oluru alınarak söz konusu alanda planlama çalışmaları tarafımızca yapılmıştır.
MÜLKİYET: Planlama alanı yaklaşık 201.718 m2 olup, 186.455 m2’si İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştirak şirketlerinden İstanbul İmar İnşaat A.Ş. mülkiyetindedir. İstanbul İmar İnşaat A.Ş. mülkiyetindeki taşınmazlar; 2014 ada 1 ve 2 parseller, 2015 ada 1 parsel, 2016 ada 1 parsel, 2017 ada, 1 parsel, 1400 ada, 274,275 ve 276 parsellerdir. Planlama alanında kadastral yol ve boşluklar bulunmaktadır.
ALANA İLİŞKİN PLAN SÜREÇLERİ: Söz konusu planlama alanına ilişkin, önceki plan kararlan incelendiğinde;
18.06.1993 onanlı 1/5000 ölçekli Beşiktaş Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgeleri Nazım İmar Planında; kısmen KAKS:0.75, H: 15.50 kısmen KAKS:0.30, H:6.50 yapılanma şartlarında yapılanma koşullarında konut alanında, yol, kavşak da kalmaktadır. Ayrıca konut alanlarında düzenleme yapılacak alanlar bulunmaktadır.
6 ada 4 parselin bir bölümünde 25.03.2011 onanlı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı tadilatı bulunmakta olup 6 ada, 4 parselin bir bölümü dini tesis alanında kalmaktadır.
1400 ada, 9 ve 269 parsellerin birer bölümleri 10.12.1993 onanlı 1/1000 ölçekli Beşiktaş Gerigörünüm ve Etkilenme Bölgesi Uygulama İmar Planı kapsamında kalmaktadır. Uygulama İmar Planı bulunan 9 ve 269 parseller kısmen KAKS:0.75, H: 15.50 yapılanma koşulunda konut alanında, kısmen park ve yolda kalmaktadır. Onanlı 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı bulunmayan alana ilişkin olarak plan lejantında “Onanlı Nazım İmar Planı kapsamında kalan ancak bu aşamada düzenlenmeyen alanlar plan tasdik hududu dışında bırakılmış olup, daha sonra 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planları onanacak alanlardır.” denilmektedir.
İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi Karanfîlköy mevki 19,36 hektarlık kentsel dönüşüm ve gelişim alanına ilişkin hazırlanan 30.11.2022 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı, İstanbul 2. İdare Mahkemesi’nin 2023/310 E. 2024/2247 K. Sayılı 31.12.2024 tarihli kararı ile iptal edilmiştir.
MEVCUT DURUM: Planlama alanında 695 konut ve 79 işyeri olmak üzere toplam 774 bağımsız birimden oluşan bölgede saha tespit çalışmalarının ardından, İBB Şehircilik Grubu şirketleri KİPTAŞ ve İmar AŞ tarafından iletişim ofisi açılmıştır. Hak sahipleri ile birebir görüşmelerin yanı sıra bilgilendirme toplantıları da düzenlenmiştir. 12 Eylül 2022 tarihinde hak sahipleri ile sözleşmeler imzalanmaya başlanmış ve tahliyelerin ardından yapıların yıkımı tamamlanmış olup 15.09.2023 tarihi itibariyle ruhsat alınmış ve inşaatlar devam etmektedir.
KURUM VE KURULUŞ GÖRÜŞLERİ: Deprem ve Zemin İnceleme Şube Müdürlüğü’nün 01.07.2025 tarih ve 128566 sayılı görüş yazısında; “…Söz konusu alanın bir kısmı, Mikrobölgeleme Projeleri kapsamında yapılan, İBB Deprem ve Zemin İnceleme Şube Müdürlüğü tarafından hazırlattırılan, 22.09.2022 onay tarihli ‘Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi Karanfîlköy Mevkii 20 Hektarlık Alanın İmar Planına Esas Jeolojik – Jeoteknik Etüt Raporu’ kapsamında hazırlanan ‘Yerleşime Uygunluk Haritaları’nda; kısmen “UA- 2″(Kaya Ortamlar- Uygun Alanlar 2), kısmen “ÖA-2.1 (Önlemli Alan-Önlem Alınabilecek Nitelikte Stabilite Sorunlu Alanlar), kısmen de “ÖA-3 (Önlemli Alan-Su Baskını Açısından Önlem Alınabilecek Alanlar) lejantlı alanlarda kalmaktadır.” denilmektedir. Yazının ekinde ‘Yerleşime Uygunluk Haritaları ve Açıklama Raporları’ gönderilmiştir.
Avrupa Yakası Park ve Bahçeler Şube Müdürlüğü’nün 04.07.2025 tarih ve 138360 sayılı görüş yazısında; “…Bahse konu alanda Müdürlüğümüzün herhangi bir çalışması bulunmamakta olup, yeni oluşturulacak yeşil alanların (Park, Çocuk Oyun Alanı, Mesire vb.) 5000 m2’nin üzerinde olması ve kişi başına düşen yeşil alan miktarının da en az 10 m2 olarak planlanması Müdürlüğümüz görüşüdür.” denilmektedir.
Planlama Şube Müdürlüğü’nün 01.07.2025 tarih ve 1297123 sayılı görüş yazısında; “..planlama çalışması yapılacak bölgenin Boğaziçi Etkilenme Bölgesi’nde kaldığı ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununa tabi olduğu,
3194 sayılı İmar Kanunu’nun İstisnanlar başlıklı 4. Maddesinde; “2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ve 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun ile diğer özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümleri uygulanır.” hükmünün bulunduğu,
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8/b maddesinde ise; “İmar Planlan; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer.” şeklindeki hükümlerin yer aldığı,
2960 sayılı Boğaziçi Kanunu kapsamındaki alanlara ilişkin, Danıştay 6. Dairesi’nin 18.12.2014 tarih, 2014/1757 E., 2014/8975 K. sayılı “… bu durumda yukarıda anlatılan yasal düzenlemeler gereği, Boğaziçi alanında kalan alanlarda yapılacak plan ve plan tadilatlarında 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği açık olup, uyuşmazlık konusu taşınmazında yer aldığı Gerigörünüm/Etkilenme Bölgesinde plan yapma yetkisinin Nazım İmar Planı açısından İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına, uygulama imar planı açısından ise İlçe Belediye Başkanlıklarına ait olmasına karşın, davalı Bakanlıkça yapılan dava konusu planların idari işlemde yetki unsuru yönünden açıkça hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, İstanbul 8. İdare Mahkemesince verilen 26.12.2013 tarihli E:2013/1818, K:2013/2269 sayılı kararın yukarıda belirtilen gerekçeyle onanmasına …” şeklinde kararı bulunduğu,
Konuya ilişkin 10.04.2015 tarih, 5533-402217-7644 sayılı Hukuk Müşavirliği mütalaasında, “Yapılan değerlendirme sonucunda, Boğaziçi Geri Görünüm Bölgesi ve Etkilenme Bölgesi’ndeki imar planını onaylama yetkisi konusunda Danıştay 6. Dairesi’nin 18.12.2014 tarihli ve 2014/1757 E. 2014/8975 K. sayılı kararı 2/2 doğrultusunda 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu’nun 10’uncu maddesine göre işlem yapılabileceği düşünülmektedir.” denildiği, Danıştay 6. Dairesinin 18.12.2014 tarih, 2014/1757 E. 2014/8975 K. sayılı Kararı ve Hukuk Müşavirliğinin konuya ilişkin Mütalaası kapsamında Boğaziçi Gerigörünüm ve Etkilenme Alanı’nda 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiği, Açıklanan hususlar kapsamında; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu,
Danıştay 6. Dairesinin 18.12.2014 tarih, 2014/1757E. 2014/8975K. sayılı Kararı ve Hukuk Müşavirliğinin konuya ilişkin Mütalaaları kapsamında Boğaziçi Gerigörünüm ve Etkilenme Alanı’nda plan onama yetkisinin Başkanlığımızda olduğu ve bahsi geçen meri mevzuat hükümleri kapsamında plan onay, dağıtım ve askı süreçlerinin usûl yönünden Başkanlığımızca yürütülmesi gerektiği tespit edilmiştir.” denilmektedir ve gereği için Şehir Planlama Şube Müdürlüğü’ne yazılmıştır.
Ek olarak; ilgili meri mevzuat hükümleri uyarınca, bölge planı kararları, nüfus-donatı dengesi, mülkiyet durumları, ulaşım ilişkileri de dikkate alınarak yazımızda bahsedilen hususlar ile birlikte değerlendirilmesi istenmiştir.
Şehir Planlama Şube Müdürlüğü’nün 02.07.2025 tarih ve 1313030 sayılı görüş yazısında; “…Planlama alanı, Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulunun 14.12.1974 tarih ve 8172 sayılı sit kararı ile Doğal ve Tarihi Sit Alanı ilan edilmiş ve 18.11.1983 tarih ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu ile ekli haritalarda “Boğaziçi Alanı Etkilenme Bölgesi” olarak tanımlanmış olup, yürürlükte olan 15.06.2009 onaylı 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında “Meskun Alanlar ile Boğaziçi Geri Görünüm ve Etkilenme Sınırı” lejantları içinde yer almaktadır. Söz konusu fonksiyonlarla ilgili olaralc Plan Uygulama Hükümleri’nde;
“8.4.2.1. Meskun Alanlar: Bu alanlar konut ağırlıklı meskun alanlar olup, konut ve konut kullanımına hizmet edecek ticaret, sosyal, kültürel ve teknik alt yapı tesisleri ile küçük sanayi sitesi vb. kullanımlar yer alabilir. Meskun alanlar içerisinde ilgili kurumlarca sağlıksız olduğu tespit edilen yerlerde, yaşam kalitesinin yükseltilmesi için yasal statüsüne, mevcut kent dokusuna, yapı stokunun durumuna, ayrıntılı jeolojik etütlere, donatı niteliğine ve niceliğine, alanda yaşayanların sosyal ve ekonomik yapısına göre yenileme, dönüşüm ve sağlıklılaştırma yönünde projeler geliştirilebilir. Meskun alanlardaki yoğunluk dağılımı; projeksiyon nüfusu, ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri göz önüne alınarak şehircilik ilke ve planlama esasları dahilinde alt ölçekli planlarda belirlenecektir.” ve “8.4.1.3.5. Boğaziçi Alanı: Boğaziçi Kanunu hükümleri geçerlidir.” denilmektedir.
Ayrıca, plan uygulama hükümlerinin 8.2.2. maddesinde; “1/100.000 ölçekli plan paftasında çizilen çeşitli arazi kullanım ve yerleşme alanlarına ait sınırlar şematik olarak gösterildiğinden; bu plan üzerinden plan ölçeği ile ölçü alınamaz, yer tespiti ve uygulama yapılamaz. Hakim fonksiyonun belirtildiği bu alanların ve bu alanlar içerisinde yer alacak diğer fonksiyonların dağılımları ve bu dağılımların yoğunlukları, sınırları ve detayları alt ölçekli planlarda belirlenecektir” denilmektedir.
İstanbul 2. İdare Mahkemesi’nin 2023/310 E. 2024/2247 K. Sayılı 31.12.2024 tarihli kararı ile 30.11.2022 onaylı 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarının iptal edilmesi sonrasında bölge, plansız alanda kalmaktadır.
Planlama alanının 2960 sayılı Boğaziçi Kanununa bağlı Boğaziçi Alanında kalması ve sit alanı olması dolayısıyla, yapılaşma şartlarındaki plan bütünlüğünün sağlanması, koruma-kullanma dengesi ve alanın doğal karakteristiğinin korunması ve plan çalışmalarının, kamu yararı gözetilerek, 3194 sayılı İmar Kanunu ve diğer mevzuat çerçevesinde, şehircilik ilkeleri ve planlama esasları doğrultusunda hazırlanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.” denilmektedir.
Ulaşım Planlama Şube Müdürlüğü’nün 02.07.2025 tarih ve 1314267 sayılı görüş yazısında; “…İlgi yazıda bahse konu alanı etkileyen; “Müdürlüğümüzce yürütülen Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Planı (SKUP) çalışmaları kapsamında, katılımcı planlama yaklaşımıyla, İstanbul’daki tüm vatandaşlar için kapsayıcı, yenilikçi, çevre dostu, bütünleşik hareketlilik ve erişilebilirlik çözümlerinin teşvik edildiği bir ulaşım sistemi amaçlanmaktadır. İstanbul’un ulaşımını, iklim değişikliğine, sosyal ve ekonomik kırılganlıklara karşı daha dayanıklı hale getirmek, kentin her noktasına erişilebilirliği artırmak ve yaşam kalitesini iyileştirmek hedeflenmektedir.
Bu doğrultuda tarafınızca yapılacak planlama çalışmalarında, Müdürlüğümüzce belirlenen ve yukarıda açıklanan İstanbul ulaşım sistemine ilişkin amaç ve stratejilerin göz önüne alınması, ulaşım sistemi açısından önem taşımaktadır.
A-Bisiklet Yolları
“İstanbul Geneli Bisiklet Yolu Ağı ve Güvenli Bisiklet Parkı Planlanması” çalışması kapsamında ilgi yazıda bahse konu alanı etkileyen Bisiklet Yolları proje çalışmamız bulunmamakta olup, yapılacak planlama çalışmalarında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan 12.12.2019 tarihli Bisiklet Yolları Yönetmeliği’nde Bisiklet Yollarının Genel Esasları Başlıklı İkinci Bölümün 4.Maddesine göre aşağıdaki hususlara uyulması gerekmektedir.
-“Plansız alanlar için yeni yapılacak imar planlarında ayrılmış bisiklet yollarına ve bisiklet park istasyonlarına yer verilmesi zorunludur.
-İmar planı bulunmayan yerlerde bu Yönetmelikte belirtilen kırsal bisiklet bantları ve bisiklet patikaları yapılabilir.
-İmar planı bulunan yerlerde; paylaşımlı bisiklet yolları, bisiklet şeritleri ve bisiklet parkurları hariç olmak üzere uygulama imar planı değişikliği yapılmadan bisiklet yolu tesis edilemez.
-Ayrılmış bisiklet yolları, bisiklet otobanları, bisiklet köprü ve tünelleri için imar planında yer ayrılması zorunludur.
-İmar planı revizyonlarında bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak plan bütününde bisiklet yolları ve bisiklet park istasyonlarına yer verilir.”
Planlama alanında Müdürlüğümüz çalışmaları kapsamında mevcut ayrılmış “Beşiktaş Cumhuriyet Caddesi Bisiklet Yolu” projesi bulunmaktadır.
Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi, Karanfilköy Mevkii 1/5000 ve 1/1000 ölçekli İmar Planı çalışmalarına kapsamında Bisiklet Yolları ve Bisiklet Park Alanlarına ilişkin yürürlükteki Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ve Bisiklet Yolları Yönetmeliği’ndeki standartlara uygun planlama çalışmaları yapılmalıdır.
B-Yaya Yolları
Ulaşımda yürümenin payını arttırmaya yönelik sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda yürünebilirliğin arttırılması için; gerekli stratejilerin belirlenmesi ve aynı zamanda katılımcı yerel eylem planları ile uygulamaya geçilmesi hedeflenmekte olup, Müdürlüğümüz “Yaya Ulaşımı Ana Planı” çalışması kapsamında yayaların daha güvenli-konforlu hareketini sağlamaya yönelik plan ve proje çalışmaları yürütülmektedir.
Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi, Karanfilköy Mevkii 1/5000 ve 1/1000 ölçekli İmar Planı çalışmaları kapsamında; bölgedeki yaya erişimi ve yürünebilirlik konforu açısından aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.
-“Mevcut yol ağında ve meydanlarda güvenli, engelsiz ve kesintisiz olarak yayaların yürümesini kolaylaştıran, konfor koşullarını arttıran, ulaşım sistemi bütünlüğü içinde diğer ulaşım modlarıyla entegreli güzergâhlardan oluşan çözümlere öncelik verilmelidir.
-Özellikle motorlu araç trafiğinden arındırılmış yaya mekânlarında bisiklet, elektrikli bisiklet, elektrikli skuter kullanıcıları tarafından paylaşımlı kullanım alışkanlığı gelişmektedir. Bu nedenle bisiklet ve elektrikli skuter kullanıcıları için yaya alanları ile kesişmeyen güzergâhlar ve park istasyonları tasarımı dikkate alınmalıdır.
-Meydanlar ve bu meydanlara açılan, yaya yoğunluğunu dağıtıcı özellikli koridorlar niteliğindeki akslar öncelikle yayalaştırılmalıdır.
-Yaya kaldırımı genişliklerine ilişkin TSE Standartlarına uygun planlama çalışmaları yapılmalıdır.
C-Otopark Alanları
İstanbul genelinde yaşanan otopark sorununun çözümünde en önemli konu, otopark alanlarının arazi kullanımı ve ulaşım sistemleri ile bütünleşik ve sürdürülebilir nitelikteki imar planlan ile birlikte planlanması olup yeni yapılacak plan çalışmalarında;
-Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Otopark Yönetmeliği 4. maddesi (d) bendi gereği, parsel ölçülerinin ve büyüklüklerinin, açık ya da kapalı otoparkını parseli bünyesinde sağlayacak şekilde planlanması esastır.
Bu doğrultuda planlanan tüm fonksiyonlar için otopark ihtiyacı, parseli bünyesinde ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Otopark Yönetmeliği’nde belirtilen minimum otopark miktarları doğrultusunda planlanmalıdır.
-Planlama alanı içinde parsel ölçüleri ve büyüklüğü itibariyle bünyesinde otopark yapmaya elverişli olmayan parsellerin analiz edilerek, bölge otoparkı ihtiyacı oluşan alanlarda bir teknik ve sosyal altyapı donatısı olarak bölge otoparkı planlanmalıdır.
-Plan kapsamında özel araçların şehir merkezine yönlendirilmemesi amacıyla önerilecek ulaşım türleri entegrasyon noktalarında yürüme mesafesi içerisinde park et-devam et otopark alanları planlanmalıdır.
İlgi yazıya konu Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi, Karanfilköy Mevkii 1/5000 ve 1/1000 ölçekli İmar Planı çalışmalarına yönelik yukarıda belirtilen standartlar ile birlikte planlama alanında;
• Ulaşım bağlantıları arasındaki kademelenmenin ve yol akslarının devamlılığının sağlanması, çıkmaz yol oluşturulmaması,
• Araç sahipliliği ve trafik yükünü arttırıcı nitelikteki düzenlemelerin yapılması durumunda ulaş/m altyapısının (yol, otopark vb.) oluşacak olan ihtiyaca cevap verecek şekilde karşılanması,
• “Otopark ihtiyacı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Otopark Yönetmeliği’nde belirlenen otopark miktarları doğrultusunda kendi parseli içerisinde karşılanacaktır.” şeklinde plan notunun eklenmesi,
• Planlama alanı içerisinde bölgeye hizmet edecek Genel Otopark Alanı planlanması,
• Plan yapım çalışması sürecinde gelecekte ihtiyaç duyulacak yol ağının planlanmasına yönelik olarak bölgedeki parsellerin yol cephelerindeki yapı yaklaşma mesafelerinin yol rezerv alanı olarak değerlendirilmesi ve bu kapsamda
-<17.00m genişliğindeki yollardan minimum 5.00 m.
->17.00m – 25.00m genişliğindeki yollardan minimum 10.00 m.
->25.00m – 40.00m genişliğindeki yollardan minimum 15.00 m.
yapı yaklaşma mesafelerinin bırakılması,
• 07.06.2012 tarih ve UP2012-21/25 sayılı Ulaşım Daire Başkanlığı Plan Değişikliği İnceleme Komisyonu Kararı gereği; karayolu ulaşım sistemi bütününde araç ve yaya sirkülasyonu ile güvenliğinin sağlanması amacıyla, güvenli araç görüş mesafesi ile taşıt boyutları ve minimum dönüş yarıçapları göz önüne alınarak, ada kenarlarının kesişimlerinde oluşan köşe noktalarından itibaren
-Yerleşik Alanlar için;
-Teklif alanın cephe aldığı 15 m ve üzeri genişlikteki imar yollarında minimum 5 m.,
-Teklif alanın cephe aldığı 15 m genişliğin altındaki imar yollarında ise minimum 3 m.,
-Gelişme Alanları ve Kentsel Dönüşüm Bölgeleri için;
-Teklif alanın cephe aldığı 20 m ve üzeri genişlikteki imar yollarında minimum 7 m.,
-Teklif alanın cephe aldığı 20 m genişliğin altındaki imar yollarında ise minimum 5 m.,
-Konut Dışı Çalışma Alanları için;
-Teklif alanın cephe aldığı imar yollarında minimum 12 m.
çekilerek imar istikametlerinin (köşe kırığı) düzenlenmesi ve bu doğrultuda gerekli yol terklerinin yapılması hususlarının dikkate alınması gerekmekte olup Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi, Karanfîlköy Mevkii 1/5000 ve 1/1000 ölçekli İmar Planı kararlan oluşturulup plan paftaları ve plan notları tarafımıza iletildiğinde plan tekliflerine ait Müdürlük görüşümüz oluşturulacaktır.” denilmektedir.
DEĞERLENDİRME VE SONUÇ: İstanbul İli, Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi’nde bulunan yaklaşık 201.718 m2 büyüklüğündeki planlama alanında 607 adet mesken, 50 adet dükkan olmak üzere 657 birim bulunmaktadır. Bu yapıların 1999 Marmara Depremi öncesi yapılması ve yapıların fiziksel durumunun iyi olmamasından dolayı 2018 yılında 5393 sayılı Belediye Kanunu ile “Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı” ilan edilmiştir. 24.05.2021 tarihli 4019 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile “Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı” ilanına ilişkin kararın yürürlüğe konulmasına ilişkin karar verilmiş olup bu alanına ilişkin 30.11.2022 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı hazırlanmıştır. Bu plan, İstanbul 2. İdare Mahkemesi’nin 2023/310 E. 2024/2247 K. Sayılı 31.12.2024 tarihli kararı ile iptal edildiğinden söz konusu alanda imar planlarının yenilenmesi gerekli olmuştur.
Bu kapsamda kurum görüşleri, mahkeme kararında yer alan iptal gerekçeleri ve 2014 tarihli Danıştay Kararı birlikte değerlendirilerek, Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi, Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanına İlişkin 1/5000 Ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 Ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olarak hazırlanmıştır. Planlama alanında koruma kriterleri doğrultusunda sağlıklı ve erişilebilir yerleşim alanlarının oluşturulması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda ilgili mevzuat ve yönetmeliklere göre hazırlanmış olan imar planlan ile planlama alanında yaşayacak nüfusun teknik ve sosyal donatı ihtiyaçlarının karşılanması amaçlanmış ve ilgili yasa ve yönetmelikler doğrultusunda gerekli teknik ve sosyal donatı alanları oluşturulmuştur. Plan içerisinde ulaşım kademelenmesi mevcut arazi kullanımı ve topografyası dikkate alınarak çözümlenmiştir. Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi, Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı için planlanan nüfus 3035 kişidir. ’’ denilerek.
Müdürlüğümüzce hazırlanan 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı teklifi ekte olup, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 3194 sayılı İmar Kanununun 8. Maddesi ile 5216 sayılı yasanın 7-b maddesine göre görüşülerek karar alınması için Büyükşehir Belediye Meclisine havale olunmuştur.
KOMİSYON GÖRÜŞÜ: Beşiktaş İlçesi, Akat Mahallesi, Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanına ilişkin 1/5000-1/1000 ölçekli KANİP-KAUİP değişikliği teklifleri incelenmiş olup;
Müdürlüğünden geldiği şekliyle kabulü Komisyonumuzca uygun görülmüştür.
Meclisimizin onayına arz olunur.”
Şeklinde hazırlanan İmar ve Bayındırlık – Kentsel Yenileme Komisyonları müşterek raporu; İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 9. Seçim Dönemi 2. Toplantı Yılı, Ekim Ayı Toplantılarının 16 Ekim 2025 tarihli 3. birleşiminde okunarak, yapılan işaretle oylama neticesinde raporun aynen ve Oybirliği ile kabulü kararlaştırılmıştır.
About the Author
